72 giờ không Facebook

Tóm tắt thực nghiệm

Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội - đặc biệt là Facebook - không chỉ là công cụ kết nối mà còn trở thành một phần của đời sống cá nhân và cảm xúc con người. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức đang làm gia tăng lo âu, FOMO và lệ thuộc tâm lý, đặc biệt ở giới trẻ. Trong bối cảnh đó, Z & Alpha Initiative thực hiện nghiên cứu "72 Giờ Không Facebook" nhằm tìm hiểu phản ứng và khả năng thích ứng của người dùng khi tạm ngắt kết nối khỏi nền tảng này. Thực nghiệm được tiến hành với 66 người tham gia tự nguyện, chủ yếu là sinh viên và người trẻ. Họ được yêu cầu không truy cập Facebook trong 72 giờ liên tục, trong khi nhóm nghiên cứu ghi nhận mức độ tuân thủ, biến chuyển cảm xúc và chiến lược ứng phó của từng cá nhân thông qua khảo sát hằng ngày.

Kết quả chính

• Hơn 60% người tham gia vi phạm cam kết ít nhất một lần, do thói quen truy cập vô thức, nhu cầu giao tiếp hoặc yêu cầu công việc.
• Người trẻ dễ tái sử dụng nhất, trong khi nhóm chuyên nghiệp thể hiện khả năng tự kiểm soát tốt hơn.
• Các phản ứng phổ biến gồm lo âu, bồn chồn, cảm giác bị bỏ lại (FOMO) và mất kết nối xã hội.
• Sau 48 giờ, đa số người tham gia thích nghi và chuyển sang các hoạt động tích cực như đọc sách, gặp gỡ trực tiếp hoặc nghỉ ngơi.

Phân tích và kết luận

Kết quả cho thấy, Facebook không chỉ là nền tảng giao tiếp mà còn là một phần mở rộng của bản sắc số (extended self) - nơi người dùng lưu giữ ký ức, khẳng định giá trị và kết nối xã hội. Chính sự gắn bó này khiến việc ngắt kết nối trở nên khó khăn, hình thành hành vi lệ thuộc và tác động tiêu cực đến cảm xúc cũng như khả năng tập trung trong đời sống thực. Dù vậy, phần lớn người tham gia ghi nhận cảm giác nhẹ nhõm và tự do sau khi vượt qua giai đoạn đầu bất an. Điều này gợi mở rằng, những "khoảng nghỉ kỹ thuật số" ngắn hạn có thể giúp người dùng tái thiết lập cân bằng tinh thần, giảm bớt ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội và thúc đẩy nhận thức về chánh niệm kỹ thuật số (digital mindfulness) trong thời đại kết nối liên tục.